İncirli cad. No:41 Kat:4 34147 / Bakırköy / İstanbul (Dilek Pastanesinin üstü)

Beyin Metastazı

Beyin metastazı, beynin dışındaki doku ve organlarda gelişen bir kanserin beyin dokusuna yayılması ve orada da tümör oluşturması demektir. Beyinde en sık rastlanan tümörler bu tip tümörlerdir.

Beyin Metastazı Nasıl Olur?

Metastaz, kanserin yayılımı demektir. Vücudun diğer parçalarından çıkan ve beyine yayılmış kansere “ikincil beyin tümörü” denilir. Bu tümörler, primer beyin tümörü ile aynı değildir. Kanser, hangi organdan çıktıysa, o organın ismiyle anılır. Örneğin: Akciğer kanseri beyne yayılmışsa, “metastatik akciğer kanseri” olarak adlandırılır.

Kanser hücreleri genellikle beyine kan yoluyla gelir. Beyne ulaştıktan sonra bu hücreler bir ya da birden fazla tümöre neden olabilirler. Vücüdun herhengi bir yerindeki tümörden kopan hücreler kan veya lenf sistemine girerler. Buradan gittikleri ilk yer akciğerlerdir, daha sonra diğer organlara da gidebilirler.

Akciğerlerin kan akımı direkt olarak beyine gittiği için akciğer kanseri çok hızlı bir şekilde beyne metastaz yapabilir. Bazen bu metastaz o kadar hızlı gerçekleşir ki, akciğer kanseri tanısından önce beyin metastazı tanısı konabilir.

Beyin Metastazı En Çok Kimlerde / Hangi Kanserlerde Olur?

Vücuttaki her tür kanser beyine metastaz yapabilse de en sık olarak akciğer, meme, böbrek ve kalın barsak kanserleriyle melanoma beyne metastaz yapar. Meme ve böbrek kanserleri genellikle beyinde tek tümöre neden olur. Akciğer ve kolon kanseri ile melanoma ise çok sayıda tümöre neden olurlar. Bütün beyin metastazlarının yaklaşık olarak %60’ı akciğer kanserinden köken alır. Bütün meme kanserlerinin de yaklaşık olarak %20-30’u beyne metastaz yapar.

Beyin Metastazı Ne Sıklıkla Ve Kimlerde Görülür?

Kanser görülme sıklığı yaşla birlikte artar. Kanserlerin tedavisinde daha başarılı sonuçlar alındıkça ve insanlar da daha uzun yaşamaya başladıkça metastatik kanserler de daha çok görülmeye başlamıştır. Metastatik kanserler en sık 65 yaşın üstündeki kişilerde görülür. Genellikle erkeklerde kadınlara göre daha fazla görülür.

Beyin Metastazlarında En Sık Görülen Belirti / Bulgular Nelerdir?

En sık görülen belirti ve bulgular baş ağrısı, kuvvetsizlik, dengesizlik ve nöbetlerdir.

Bedendeki asıl kanserde ortaya çıkanların yanı sıra beyin metastazlarında aşağıdaki belirti ve bulgular da görülebilir.

Artmış kafa içi basıncı: Hastaların çoğunda ortaya çıkan bulgular kafa içinde büyüyen kitlenin kafa içindeki basıncı artırmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Artmış kafa içi basıncının göstergeleri baş ağrısı, kusma ve bilinç bozukluklarıdır.

Baş ağrısı: Beyin tümörü olan hastaların yaklaşık yarısında ortaya çıkan ilk belirti baş ağrısıdır. Hastaların büyük bir kısmında baş ağrısı olur.

Kusma: Kusma genellikle bağ ağrısına eşlik eder. Erişkinlerden çok çocuklarda görülür. Çocuklardaki bu kusma o kadar şiddetlidir ki buna “fışkırır” tarzda kusma adı verilir.

Bilinç bozuklukları: Beyin tümörü olan hastalar, hastalıklarının bir döneminde bilinç bozuklukları yaşarlar. Bu durum hafif bir kişilik bozukluğundan geriye dönüşümsüz koma durumlarına kadar gidebilir.

Havale: Beyin tümörü hastalarının yaklaşık %35’inde epilepsi benzeri havaleler görülür. Bu durumda bütün vücutta kasılmalar ve bilinç kaybı olur. Bu durum 45 yaşından büyük beyin tümörü hastalarında daha sık ortaya çıkar.

Fokal nörolojik bulgular: Baş ağrısı, bilinç bozuklukları ve havaleler beynin birçok yerindeki tümörlerde ortaya çıkabilse de bazı bulgular, tümörün beyinde tuttuğu yere göre özellik gösterir. Buna göre tümörün bulunduğu yere ait olarak bedenin karşı tarafında karıncalanma, duyu kaybı veya kuvvet azalması şeklinde bulgular ortaya çıkabilir.

Beyin Metastazlarının Tanısı Nasıl Konur?

Detaylı bir nörolojik muayenenin ardından yapılacak olan Bilgisayarlı Tomografi veya Manyaetik Rezonans görüntülemisi ile beyinde yer kaplayan kitleler tanımlanabilir. BT ve MRG sırasında tümörün daha iyi görüntülenebilmesi için damardan bir ilaç verilmesi gerekebilir. Yapılacak bu tetkiklerle tümörün yeri, büyüklüğü, sayısı ve muhtemel tipi hakkında bilgi edinilebilir. Ancak kesin tanı sadece alınan bir parçanın mikroskop altında incelenmesiyle konabilir. Tümör parçası cerrahi sırasında veya biyopsi sırasında alınabilir. İlk kanser bulunmadan beyin metastazı tanısı konmuşsa, asıl kanserin yerini bulmak için gerekli testler yapılır.

Beyin Metastazlarında Tedavi Nasıl Yapılır?

Yapılacak olan tedavi tümörün tipi ve büyüklüğüne, kaç tane metastatik tümör bulunduğuna, asıl tümörün nerede olduğuna, kişinin asıl tümörün tedavisine nasıl yanıt verdiğine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Tedavide amaçlanan belirti ve bulguların giderilmesi, kafa içi basıncının giderilmesi, nöbetlerin önlenmesi, günlük hayatın daha rahat bir şekilde sürdürülmesi ve yaşam kalitesinin artırılmasıdır.

Destekleyici tedavi: Baş ağrısı ya da genel olarak ağrıların giderilmesi, havalelerin önlenmesi ve tümöre bağlı olarak gelişmiş olabilecek doku şişmesinin (ödemin) giderilmesi için bir takım ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar ağrı kesiciler, havaleyi önleyen ilaçlar ve steroidlerdir.

Kemoterapi: Metastatik beyin tümörlerinin tedavisinde kemoterapi pek kullanılmaz. Ancak son yıllarda yapılan bazı araştırmalar bazı tümörlerin kemoterapiye hassas olduğunu göstermiştir. Bu tümörlerin arasında küçük hücreli akciğer kanseri, meme kanseri, germinal hücreli tümörler ve lenfoma sayılabilir. Beyin ve omuriliğin zarlarına metastaz yapan bir takım tümörlerde de kemoterapi denenebilir. Kemoterapi ile ilgili karar verilirken tümörlerin büyüklüğü ve sayısı, tipi, primer kanserin ne durumda olduğu, o ülkede hangi ilaçların var olduğu ve daha önce yapılan kemoterapiye alınan yanıtlar önemlidir. Bazı durumlarda ilk tümör için kullanılan ilaçlar beyin metastazlarında işe yaramaz. Bunun nedeni bilinmemektedir. Bu durumda primer kanserde kullanılan kemoterapi ilaçlarından farklı ilaçlar kullanılabilir.

Cerrahi tedavi : Cerrahi sırasında hem tümörden kesin tanı için parça alınır, hem de tümör çıkartılır. Diğer tedavi yöntemlerine göre hem yaşam kalitesini artıracağı hem de yaşamı uzatacağı düşünülürse cerrahi tedavi yapılır.

Radyasyon tedavisi: Bu tedavi tek veya birden çok metastatik tümörün tedavisinde kullanılır. Ayrıca yeni tanı almış küçük hücreli akciğer kanserlerinde ve akut lenfoblastik lösemide beyin metastazları gelişmeden önce metastazları engellemek amacıyla kullanılır.

Beyin Metastazlarının Tedaviden Sonra Tekrarlaması Mümkün Müdür?

Beyin tümörünün tedavisi tamamlandıktan sonra bir yıl boyunca her üç ayda bir MRG veya BT yapılarak hasta izlenir. Bu izleme tümörün tekrarlayıp tekrarlamadığını belirlemek için yapılır. Vücudun herhangi bir yerindeki diğer tümörler gibi metastatik beyin tümörleri de tekrarlayabilir. Tekrarlayan beyin tümörlerinin tedavisi, primer tümörün değerlendirilmesiyle başlar. Eğer primer tümör kontrol altındaysa metastatik tümörün tedavisi için tekrar cerrahi, radyocerrahi, radyasyon tedavisi ya da bazı durumlarda tam beyin ışınlaması yapılabilir. Kemoterapi veya immünoterapi de seçenekler arasıda yer alır.

[articel slug=beyin-metastazı-hakkında-sık-sorulanlar]